Położone nad rzeką Wolicą Skomorochy Duże to miejscowość o głęboko zakorzenionej historii, sięgającej XIV wieku. Już w 1394 roku wieś była częścią parafii w Grabowcu, a w kolejnych stuleciach należała do rodów Golianów, Skomorowskich, Piaseckich i Świdzińskich. To właśnie z nazwiska Skomorowskich wywodzi się nazwa miejscowości.
Od drewnianego dworu po murowaną rezydencję
Pierwszy dwór w Skomorochach powstał w XVII wieku — był to drewniany, prostokątny budynek z alkierzem i sieniami na osi, typowy dla szlacheckiej architektury tamtych czasów. W XIX wieku wzniesiono nowy, parterowy dwór o konstrukcji zrębowej, częściowo obmurowany cegłą i otynkowany. Od frontu zdobił go czterokolumnowy portyk z trójkątnym szczytem, a od strony ogrodu – balkon wsparty na filarach. Dwór ten rozebrano w 1918 roku, a w jego miejscu w 1907 roku powstała murowana rezydencja, która przetrwała do dziś. W tym samym okresie na terenie majątku zbudowano również kaplicę.
W XX wieku majątek przeszedł burzliwe losy – w czasie II wojny światowej mieszkańcy zostali wysiedleni, a po wojnie dobra przejął Skarb Państwa. Mimo zniszczeń, dwór zachował swój charakterystyczny klasycystyczny układ i monumentalny portyk, który do dziś przyciąga uwagę.
Symulacja wyglądu dworu w czasie świetności
Nowe życie zabytku
W ostatnich latach dwór w Skomorochach Dużych odzyskał dawny blask dzięki zaangażowaniu nowych właścicieli. Ich celem było przywrócenie rezydencji świetności. W czerwcu 2022 roku zorganizowali w parku dworskim Koncert Muzyki Klasycznej, podczas którego wystąpili m.in. Tomasz Jeleniewski (fortepian) i kwartet smyczkowy A’Vista. Wydarzenie miało charakter charytatywny – prowadzono zbiórkę środków na dalsze prace renowacyjne.
Dwór wśród muzyki – Chopin en Vacances
Rok później, 29 lipca 2023, dwór w Skomorochach Dużych znalazł się na trasie ogólnopolskiego festiwalu „Chopin en Vacances”, który odbywa się przy zabytkowych dworach w całej Polsce. Wśród starodrzewia zabrzmiały utwory Fryderyka Chopina, Ignacego Jana Paderewskiego i Sergiusza Rachmaninowa w wykonaniu młodych pianistów – Macieja Smoląga i Pawła Wojciechowskiego. Koncert prowadził Michał Korsak, prezes Fundacji „Ziemia Dobrzyńska” i Związku Szlachty Polskiej. Jak podkreślają organizatorzy, dzięki gościnności właścicieli dwór staje się miejscem, gdzie historia spotyka się ze sztuką, a muzyka klasyczna powraca w przestrzeń, która od wieków była jej naturalnym domem.
Dwór w Skomorochach Dużych to nie tylko zabytek architektury – to świadek historii regionu, jego przemian i ludzi, którzy przez wieki tworzyli lokalną kulturę…
Źródła:
- Gminny Ośrodek Kultury w Grabowcu – Festiwal Chopin en Vacances 2023
- Gminny Ośrodek Kultury w Grabowcu – Koncert Muzyki Klasycznej w Skomorochach Dużych
- Józef Niedźwiedź, „Leksykon historyczny miejscowości dawnego województwa zamojskiego”