Hołużne, położone w północno‑wschodniej części gminy Grabowiec, należy do malowniczych Działów Grabowieckich. Pierwsze wzmianki o wsi pojawiają się już w 1521 roku, kiedy Cieciszewscy dzielili okoliczne dobra. W XVI i XVII wieku Hołużne było niewielką osadą z kilkoma łanami użytków, a w 1674 roku znajdowało się w rękach Jerzego Tyszkiewicza.
W kolejnych stuleciach majątek często zmieniał właścicieli: Wilczopolskich, Żabińską, Świdzińskiego, Holtzera i Olszewskiego. To właśnie Stanisław Olszewski miał wznieść tu drewniany dwór z aleją dojazdową, zabudowaniami folwarcznymi, lodownią i dużą studnią. Po 1877 roku folwark rozwijano – powstały sady i budynek dla rodzin fornalskich. W rękach Główczyńskich majątek pozostawał do początku XX wieku, a po II wojnie światowej został rozparcelowany. Dwór i zabudowania rozebrano, a teren parku przejęła gmina.
Dzisiejsze Hołużne to spokojna, zielona wieś, w której dawne folwarczne przestrzenie ustąpiły miejsca naturze. Widać tu leśne drogi, niewielkie przystanki, ,miejsce wypoczynki z altanką, studnia – krajobraz typowy dla cichej, rolniczej części Działów Grabowieckich. Mimo że ślady dawnego majątku zniknęły, historia wciąż jest obecna w pamięci mieszkańców wsi.
ARTYKUŁ POWSTAŁ NA PODSTAWIE OPRACOWNIA:
Leksykon historyczny miejscowościdawnego województwa zamojskiego, którego autorem jest Józef Niedźwiedź
ZDJĘCIA Z KOŃCA MAJA 2026