{"id":855,"date":"2022-03-29T13:46:07","date_gmt":"2022-03-29T11:46:07","guid":{"rendered":"https:\/\/zapomnianadolina.pl\/dolina\/?p=855"},"modified":"2022-04-29T11:02:36","modified_gmt":"2022-04-29T09:02:36","slug":"skibice-grodzisko","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zapomnianadolina.pl\/dolina\/skibice-grodzisko\/","title":{"rendered":"GRODZISKO SKIBICE"},"content":{"rendered":"\n

Grodzisko w Skibicach znane jest archeologom conajmniej od osiemdziesi\u0119ciu lat (S. Kowaliszyn 1920, M. Drewko 1921); dok\u0142adniej zacz\u0119to go bada\u0107 jednak dopiero w latach dziewi\u0119\u0107dziesiatych (A.IR. Niedzwiadkowie, A. Rozwa\u0142ka 1997). Datowano je na X-XIII w. lub VIII-XII w. (S. Hoczyk Siwkowa 1988, E. Banasiewicz 1990). Wed\u0142ug najnowszych interpretacji mia\u0142o by\u0107 za\u0142o\u017cone w okresie plemiennym, na prze\u0142omie IX\/X w., ale funkcjonowa\u0142o tak\u017ce w okresie pa\u0144stwowym we wczesnym \u015bredniowieczu (S. Hoczyk-Siwkowa 1999, s. 92). Takie datowanie sugeruje, \u017ce grodzisko skibickie mog\u0142o nale\u017ce\u0107 do systemu Grod\u00f3w Czerwie\u0144skich.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Ukszta\u0142towanie terenu i po\u0142o\u017cenie punkt\u00f3w badawczych z 1998 r. na grodzisku skibickim na podk\u0142adzie mapy topograficznej 1: 10000<\/em><\/p>\n\n\n\n

Znajduje si\u0119 nad stromym zboczem doliny Kalin\u00f3wki, na wzg\u00f3rzu wznosz\u0105 cym si\u0119 do 50 m ponad dno doliny wymienionej rzeki. Punkt najwy\u017cszy na grodzisku, 275,5 mn.p.m.. po\u0142o\u017cony jest oko\u0142o 10 m poni\u017cej kulminacji dzia\u0142u wodnego Kalin\u00f3wki i Bia\u0142ki na odcinku od Drohiczan na p\u00f3\u0142nocy do Skibic na po\u0142udniu.<\/p>\n\n\n\n

Dobrze widoczny i prawie ci\u0105g\u0142y system dwu wa\u0142\u00f3w ziemnych po stronie p\u00f3\u0142nocnej rozci\u0105gaj\u0105 si\u0119 tam na odcinku oko\u0142o 350 m, w odleg\u0142o\u015bci wzajemnej 18-25 m. Utrzyma\u0142y si\u0119 one dotychczas w tak dobrym stanie dzi\u0119ki temu, \u017ce zbocze wzg\u00f3rza grodziskiego nie jest u\u017cytkowane rolniczo; porastaj\u0105 je liczne krzewy i drzewa.<\/p>\n\n\n\n

Zbocze po\u0142udniowe wzg\u00f3rza grodziskiego jest wyra\u017anie mniej nachylone ni\u017c p\u00f3\u0142nocne. Dlatego te\u017c jest ono od dawna u\u017cytkowane rolniczo. Uk\u0142ad zagon\u00f3w\/p\u00f3l jest uko\u015bny w stosunku do kierunku zbocza. Na granicach p\u00f3l powsta\u0142y w licznych miejscach wyra\u017ane skarpy o wysoko\u015bci do 3-4 m.<\/p>\n\n\n\n

Na zboczu zachodnim wzg\u00f3rza grodziskiego, gdzie kierunek orki jest prostopad\u0142y do poziomic, oba wa\u0142y obronne zosta\u0142y skutecznie zdegradowane.<\/p>\n\n\n\n

Pod nasypami wa\u0142\u00f3w obronnych wyst\u0119puj\u0105 dobrze rozwini\u0119te gleby o cechach morfologicznych wskazuj\u0105cych na przekszta\u0142cenia w wyniku dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej. Na przekszta\u0142cenia te wskazuje przede wszystkim poziom humusowy o mi\u0105\u017cszo\u015bci si\u0119gaj\u0105cej do kilku decymetr\u00f3w i wykazuj\u0105cy cechy w\u0142a\u015bciwe dla warstw uprawowych. W warunkach naturalnych dla omawianego obszaru, tzn. w siedlisku ro\u015blinno\u015bci le\u015bnej, glebowy poziom pr\u00f3chniczny ma zwykle znacznie mniejsz\u0105 mi\u0105\u017cszo\u015b\u0107 i jest ja\u015bniej zabarwiony.<\/p>\n\n\n\n

Badane grodzisko by\u0142o wi\u0119c otoczone dwoma wa\u0142ami ziemnymi, zbudowanymi w odleg\u0142o\u015bci wzajemnej oko\u0142o 20m; mi\u0119dzy nimi by\u0142a fosa tak\u017ce spe\u0142niaj\u0105ca funkcje obronne. Majdan centralny grodziska, obejmuj\u0105cy 3,7 ha powierzchni, mia\u0142 kszta\u0142t eliptyczno-nerkowaty, o d\u0142ugo\u015bci oko\u0142o 280 m i szeroko\u015bci 100-120m<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Szkic geomorfologiczny wa\u0142\u00f3w obronnych grodziska skibickiego, na podk\u0142adzie mapy topograficznej 1:10 000; opracowa\u0142 H. Maruszczak w 1998 r.
1 – wa\u0142y dobrze zachowane; 2 – wa\u0142y zachowane fragmentarycznie; 3 – wa\u0142y zdegradowane.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Wa\u0142y obronne zachowa\u0142y si\u0119 od strony p\u00f3\u0142nocnej i pn. wsch. bardzo dobrze, a od strony po\u0142udniowej i pd-wsch. w znacznych fragmentach. Na odcinku zachodnim, trudniejszym dla rekonstrukcji, mog\u0142y by\u0107 tak\u017ce wrota” spe\u0142niaj\u0105ce jednak inn\u0105 funkcj\u0119. Najprawdopodobniej prowadzi\u0142y one z grodziska na dno doliny Kalin\u00f3wki, do zasob\u00f3w wody rzecznej.<\/p>\n\n\n\n

Przy zastosowanej w omawianym przypadku technice budowy wa\u0142\u00f3w musiano wykona\u0107 prace ziemne na znaczn\u0105 skal\u0119. Nale\u017ca\u0142oby wi\u0119c s\u0105dzi\u0107, \u017ce prace te spowodowa\u0142y przyspieszony rozw\u00f3j proces\u00f3w erozji i denudacji gleb.<\/p>\n\n\n\n

Grodzisko w Skibicach nale\u017cy do najwi\u0119kszych, wczesno-o\u015bredniowiecznych obiekt\u00f3w obronnych w po\u0142udniowej – wy\u017cynnej cz\u0119\u015bci mi\u0119dzyrzecza Wis\u0142y i Bugu. Jego majdan (3,7 ha) jest wprawdzie znacznie mniejszy ni\u017c na grodzisku w Guciowie (9,0 ha), ale wi\u0119kszy ni\u017c na szczeg\u00f3\u0142owo zbadanym przez archeolog\u00f3w grodzisku w Chodliku (3,0 ha, przy og\u00f3lnej powierzchni tego grodziska podawanej na 8,1 ha). Wed\u0142ug najnowszych interpretacji grodziska skibickie i chodlikowskie datowane s\u0105 na okres plemienny, tzn. na najwcze\u015bniejsze \u015bredniowiecze (S. Hoczyk-Siwkowa 1999).<\/p>\n\n\n\n

Grodziska w Skibicach i Guciowie wyst\u0119puj\u0105 w podobnych warunkach fizjograficznych, w do\u015b\u0107 intensywnie urze\u017abionych terenach wy\u017cynnych, zbudowanych ze ska\u0142 g\u00f3rno kredowych przykrytych lessami o mi\u0105\u017cszo\u015bci co najmniej rz\u0119du kilku metr\u00f3w. Technika wznoszenia wa\u0142\u00f3w obronnych w obu przypadkach by\u0142a podobna. Zbudowano je wed\u0142ug podobnej koncepcji planistycznej, jak dzisiaj mo\u017cna by\u0142oby to okre\u015bla\u0107. Ich tw\u00f3rcy mogli wi\u0119c nale\u017ce\u0107 do tego samego kr\u0119gu kulturowego, wzgl\u0119dnie pos\u0142u\u017cyli si\u0119 identycznymi wzorcami. Wobec tego mo\u017cna przy puszcza\u0107, \u017ce oba te grodziska powsta\u0142y mniej wi\u0119cej w tym samym okresie.<\/p>\n\n\n\n

Budowniczowie, czy te\u017c,,decydenci” okre\u015blaj\u0105cy lokalizacj\u0119 obu obiekt\u00f3w, wykazali dobr\u0105 znajomo\u015b\u0107 warunk\u00f3w fizjograficznych; wybrali przecie\u017c miejsca wyr\u00f3\u017cniaj\u0105ce si\u0119 naturalnymi cechami obronnymi. Wydaje si\u0119, \u017ce by\u0142o to mo\u017cliwe dzi\u0119ki temu, \u017ce stopie\u0144 wylesienia (zmiany krajobrazu naturalnego) okolicy by\u0142 ju\u017c w\u00f3wczas znaczny.<\/p>\n\n\n\n

Przyk\u0142ad chodlikowskiego regionu osadniczego prawdopodobnie w\u00f3wczas najznaczniejszego w zachodniej cz\u0119\u015bci Wy\u017cyny Lubelskiej dobrze o tym \u015bwiadczy. Takie cechy klimatu najwcze\u015bniejszego \u015bredniowiecza prawdopodobnie sprzyja\u0142y rozwojowi rolnictwa tak\u017ce na wy\u017cej wzniesionych i silnie urze\u017abionych terenach mi\u0119dzy dolinnych mi\u0119dzy Wis\u0142\u0105 i Bugiem. W takich warunkach przygotowanie ziemi pod upraw\u0119 by\u0142o bowiem u\u0142atwione za pomoc\u0105 systemu \u017carowego.<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cna wi\u0119c s\u0105dzi\u0107, \u017ce budowa trzech najwi\u0119kszych grodzisk wczesno\u015bredniowiecznych w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci mi\u0119dzyrzecza Wis\u0142y i Bugu wi\u0105za\u0142a si\u0119 z rozwojem gospodarczym, kt\u00f3remu sprzyja\u0142y warunki klimatyczne pierwszego podokresu cieplnego \u015bredniowiecza (VII-X w.).<\/p>\n\n\n\n

Realizacji takich wielkich inwestycji budowlanych sprzyja\u0142 tak\u017ce rozw\u00f3j dalekosi\u0119\u017cnej wymiany handlowej na szlakach prowadz\u0105cych z Europy zachodniej do po\u0142udniowo wschodniej. Po\u0142o\u017cone ono by\u0142o na szlaku prowadz\u0105cym z Kijowa, po po\u0142udniowej stronie Wy\u017cyny Wo\u0142y\u0144skiej, przez Bram\u0119 Ostrogska, Kotlin\u0119 Bu\u017ca\u0144sko-Styrsk\u0105 i g\u0142\u00f3wny pasa\u017c doliny Roztocza w kierunku na Krak\u00f3w, zapewne przez przepraw\u0119 na Wi\u015ble w Zawicho\u015bcie. Grodzisko w Skibicach po\u0142o\u017cone by\u0142o przy szlaku prowadz\u0105cym z Kijowa, po p\u00f3\u0142nocnej stronie Wy\u017cyny Wo\u0142y\u0144skiej, w kierunku na W\u0142odzimierz Wo\u0142y\u0144ski i Lublin, do przeprawy na Wi\u015ble w Chodliku. Zagadnienie to tylko sygnalizuj\u0119, zwracaj\u0105c uwag\u0119, \u017ce grodzisko skibickie funkcjonowa\u0142o na szlaku wymiany handlowej chyba znacznie lepiej i d\u0142u\u017cej ni\u017c guciowskie.<\/p>\n\n\n\n

Pod wzgl\u0119dem wielko\u015bci \u2014 ze swoim majdanem centralnym o powierzchni 3,7 ha zajmuje ono na tym obszarze drugie miejsce, po grodzisku w Guciowie na Roztoczu, gdzie mamy jedno z najwi\u0119kszych, je\u015bli nie najwi\u0119ksze wczesno\u015bredniowieczne grodzisko ma\u0142opolskie. Ze wzgl\u0119du na swoj\u0105 wielko\u015b\u0107 i walory krajobrazowe grodzisko skibickie zas\u0142uguje wi\u0119c na baczn\u0105 uwag\u0119 nie tylko z archeologicznego, ale tak\u017ce z geograficznego i krajoznawczego punktu widzenia.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n