{"id":2526,"date":"2026-06-19T21:57:43","date_gmt":"2026-06-19T19:57:43","guid":{"rendered":"https:\/\/zapomnianadolina.pl\/dolina\/?p=2526"},"modified":"2026-06-19T21:57:44","modified_gmt":"2026-06-19T19:57:44","slug":"co-kryja-lokalne-pola-miedze-i-zarosla","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zapomnianadolina.pl\/dolina\/co-kryja-lokalne-pola-miedze-i-zarosla\/","title":{"rendered":"CO KRYJ\u0104 LOKALNE POLA, MIEDZE I ZARO\u015aLA?"},"content":{"rendered":"\n

Maj ju\u017c za nami ale to w \u015bwiecie przyrody czas najintensywniejszego \u017cycia, mi\u0142osnych zalot\u00f3w i wychowywania pierwszych l\u0119g\u00f3w. To w\u0142a\u015bnie w tym wyj\u0105tkowym miesi\u0105cu, w urokliwych zak\u0105tkach polskiej prowincji \u2013 w okolicach miejscowo\u015bci Grabowiec-G\u00f3ra<\/strong> i Bere\u015b\u0107<\/strong> (gmina Grabowiec) oraz Ostr\u00f3wek<\/strong> (gmina Trzeszczany) \u2013 powsta\u0142a niezwyk\u0142a seria fotografii autorstwa El\u017cbiety Sosnowski. Obiektyw aparatu uchwyci\u0142 fascynuj\u0105cych skrzydlatych mieszka\u0144c\u00f3w tych ziem, tworz\u0105c barwny kalejdoskop lokalnej bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Co m\u00f3wi o stanie naszego \u015brodowiska obecno\u015b\u0107 tych konkretnych gatunk\u00f3w i dlaczego ten polonijny, pofalowany krajobraz jest dla nich tak idealnym domem?<\/p>\n\n\n\n

Unikalny dom na pograniczu region\u00f3w<\/h3>\n\n\n\n

Obszar, na kt\u00f3rym powsta\u0142y zdj\u0119cia, le\u017cy w sercu niezwykle ciekawych region\u00f3w fizjograficznych \u2013 Dzia\u0142\u00f3w Grabowieckich oraz Kotliny Hrubieszowskiej. To teren wyj\u0105tkowy w skali kraju. Charakteryzuje si\u0119 dynamiczn\u0105, pofalowan\u0105 rze\u017ab\u0105 terenu, g\u0142\u0119bokimi lessowymi w\u0105wozami, mozaik\u0105 p\u00f3l uprawnych, kwitn\u0105cych w maju na \u017c\u00f3\u0142to rzepak\u00f3w, a tak\u017ce g\u0119stymi zaro\u015blami \u015br\u00f3dpolnymi, miedzami i tradycyjnymi sadami.<\/p>\n\n\n\n

Taka r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 mikrosiedlisk (tzw. ekoton\u00f3w, czyli stref przej\u015bciowych mi\u0119dzy dwoma ekosystemami) to klucz do bogactwa fauny. Nowoczesne, wielkoobszarowe rolnictwo w wielu miejscach Europy zniszczy\u0142o naturalne kryj\u00f3wki ptak\u00f3w. Tymczasem w okolicach Bere\u015bcia, Grabowca-G\u00f3ry czy Ostr\u00f3wka tradycyjny krajobraz rolniczy z pasami krzew\u00f3w, dzikich r\u00f3\u017c, g\u0142og\u00f3w i tradycyjnych wierzb wci\u0105\u017c t\u0119tni \u017cyciem.<\/p>\n\n\n\n

Bohaterowie majowych kadr\u00f3w \u2013 kto zamieszkuje lokalne ekosystemy?<\/h3>\n\n\n\n

Analizuj\u0105c majowe fotografie, mo\u017cemy wyodr\u0119bni\u0107 kilka grup ptak\u00f3w, z kt\u00f3rych ka\u017cda pe\u0142ni inn\u0105, kluczow\u0105 rol\u0119 w tutejszym \u015brodowisku.<\/p>\n\n\n\n

1. Miniaturowi drapie\u017ccy i rzezimieszki z miedzy: G\u0105siorek (Lanius collurio<\/em>)<\/h4>\n\n\n\n

Najliczniej reprezentowanym gatunkiem w majowej sesji okaza\u0142 si\u0119 g\u0105siorek<\/strong> \u2013 fascynuj\u0105cy ptak z rodziny dzierzb. Na zdj\u0119ciach z drut\u00f3w telegraficznych, siatek ogrodzeniowych oraz po\u015br\u00f3d kwitn\u0105cego rzepaku mo\u017cemy podziwia\u0107 zar\u00f3wno eleganckiego samca z czarn\u0105 \u201emask\u0105 zorro\u201d, jak i skromniejsz\u0105, pokryt\u0105 \u201e\u0142uskami\u201d samic\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Obecno\u015b\u0107 g\u0105siorka to doskona\u0142y certyfikat jako\u015bci dla tamtejszych siedlisk. Ptak ten do \u017cycia bezwzgl\u0119dnie potrzebuje g\u0119stych, ciernistych krzew\u00f3w (np. tarniny, g\u0142ogu) do zak\u0142adania gniazd oraz otwartych przestrzeni (p\u00f3l i \u0142\u0105k) do polowania. Co ciekawe, g\u0105siorki s\u0142yn\u0105 z tworzenia \u201espi\u017carni\u201d \u2013 nabijaj\u0105 upolowane du\u017ce chrz\u0105szcze, jaszczurki czy pasikoniki na kolce krzew\u00f3w. Chroni\u0105 w ten spos\u00f3b okoliczne uprawy przed nadmiarem owad\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

2. Rzadko\u015b\u0107 z sad\u00f3w i ogrod\u00f3w: Dzi\u0119cio\u0142 bia\u0142oszyi (Dendrocopos syriacus<\/em>)<\/h4>\n\n\n\n

Kolejnym niezwyk\u0142ym lokatorem uwiecznionym na pograniczu gmin Grabowiec i Trzeszczany jest dzi\u0119cio\u0142 bia\u0142oszyi<\/strong> (zwany syryjskim). Na zdj\u0119ciach widzimy zar\u00f3wno doros\u0142\u0105 samic\u0119, jak i m\u0142odego osobnika z czerwon\u0105 czapeczk\u0105, puszystymi pi\u00f3rami i dziobem umazanym… sokiem z czere\u015bni.<\/p>\n\n\n\n

Gatunek ten jest bliskim i niezwykle trudnym do odr\u00f3\u017cnienia krewnym naszego dzi\u0119cio\u0142a du\u017cego. W przeciwie\u0144stwie do niego dzi\u0119cio\u0142 bia\u0142oszyi nie lubi jednak zwartych kompleks\u00f3w le\u015bnych. Wybiera krajobraz antropogeniczny: stare, tradycyjne sady owocowe, aleje drzew i ogrody blisko ludzkich zabudowa\u0144. Obecno\u015b\u0107 m\u0142odego ptaka w czerwcu udowadnia, \u017ce w maju w dziupli jednego z lokalnych drzew z sukcesem zako\u0144czy\u0142 si\u0119 l\u0119g. Ptaki te s\u0105 wielkimi sprzymierze\u0144cami ogrodnik\u00f3w \u2013 wiosn\u0105 i latem oczyszczaj\u0105 drzewa z larw szkodliwych owad\u00f3w, a wczesnym latem ch\u0119tnie uzupe\u0142niaj\u0105 diet\u0119 dojrza\u0142ymi owocami.<\/p>\n\n\n\n

3. Kolorowe klejnoty p\u00f3l i \u0142\u0105k: Szczygie\u0142, Pliszki i Kopciuszek<\/h4>\n\n\n\n

W obiektywie zago\u015bci\u0142y tak\u017ce mniejsze, niezwykle barwne ptaki wr\u00f3blowe:<\/p>\n\n\n\n

    \n
  • Szczygie\u0142 zwyczajny (<\/strong>Carduelis carduelis<\/strong><\/em>):<\/strong> Jeden z najbarwniejszych polskich ptak\u00f3w. Jego obecno\u015b\u0107 w trawie przypomina, jak wa\u017cne w krajobrazie s\u0105 ugory i pobocza dr\u00f3g pe\u0142ne ost\u00f3w oraz \u0142opian\u00f3w, kt\u00f3rych nasiona stanowi\u0105 g\u0142\u00f3wny przysmak tego gatunku.<\/li>\n\n\n\n
  • Pliszka \u017c\u00f3\u0142ta (<\/strong>Motacilla flava<\/strong><\/em>) i Pliszka siwa (<\/strong>Motacilla alba<\/strong><\/em>):<\/strong> Pierwsza, o oliwkowo-\u017c\u00f3\u0142tym brzuszku, to typowa mieszkanka wilgotnych \u0142\u0105k i p\u00f3l, biegaj\u0105ca sprawnie za owadami. Druga, czarno-bia\u0142o-szara, uwieczniona zosta\u0142a w trakcie radosnego, majowego \u015bpiewu na dachu budynku \u2013 to z kolei klasyczny przyk\u0142ad gatunku, kt\u00f3ry doskonale odnalaz\u0142 si\u0119 w bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie cz\u0142owieka.<\/li>\n\n\n\n
  • Mazurek (<\/strong>Passer montanus<\/strong><\/em>):<\/strong> Bliski kuzyn wr\u00f3bla, z charakterystyczn\u0105 czarn\u0105 plamk\u0105 na czysto bia\u0142ym policzku i czekoladow\u0105 czapeczk\u0105. Mazurki w przeciwie\u0144stwie do wr\u00f3bli domowych ch\u0119tniej wybieraj\u0105 obrze\u017ca wsi, sady i zakrzewienia \u015br\u00f3dpolne.<\/li>\n\n\n\n
  • Kopciuszek (<\/strong>Phoenicurus ochruros<\/strong><\/em>):<\/strong> Samiec o ciemnym, dymnym upierzeniu i jaskrawym, rdzawym ogonku. Cho\u0107 pierwotnie by\u0142 ptakiem g\u00f3rskim, dzi\u015b ch\u0119tnie gnie\u017adzi si\u0119 w zakamarkach ludzkich gospodarstw, pod strzechami czy w szczelinach mur\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

    4. Dostojny stra\u017cnik lokalnych w\u00f3d: \u0141ab\u0119d\u017a niemy (Cygnus olor<\/em>)<\/h4>\n\n\n\n

    Seri\u0119 zdj\u0119\u0107 zamyka pi\u0119kny portret \u0142ab\u0119dzia niemego, majestatycznie p\u0142ywaj\u0105cego po\u015br\u00f3d przybrze\u017cnych trzcin. Krajobraz badanych gmin to nie tylko suche, lessowe wzg\u00f3rza, ale te\u017c doliny rzeczne (jak cho\u0107by dolina rzeki Kalin\u00f3wki czy Wo\u017cuczynki) oraz lokalne stawy. Czyste lustro wody z pasem szuwar\u00f3w daje schronienie tym pot\u0119\u017cnym ptakom wodnym, kt\u00f3re stanowi\u0105 widowiskowe dope\u0142nienie lokalnego krajobrazu.<\/p>\n\n\n\n

    Dlaczego musimy chroni\u0107 te miejsca?<\/h3>\n\n\n\n

    Majowe obserwacje fotograficzne z Grabowca-G\u00f3ry, Bere\u015bcia i Ostr\u00f3wka nios\u0105 za sob\u0105 wa\u017cny przekaz ekologiczny. Bogactwo gatunkowe ptak\u00f3w drapie\u017cnych (g\u0105siorek), dziuplak\u00f3w (dzi\u0119cio\u0142 bia\u0142oszyi), ptak\u00f3w ziarnojad\u00f3w (szczygie\u0142) oraz wodnych (\u0142ab\u0119d\u017a) \u015bwiadczy o tym, \u017ce lokalne \u015brodowisko przyrodnicze zachowa\u0142o sw\u00f3j unikalny, zr\u00f3wnowa\u017cony charakter<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

    Utrzymanie tej bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci zale\u017cy w du\u017cej mierze od nas. Pozostawianie \u015br\u00f3dpolnych zakrzacze\u0144, niekoszenie wszystkich row\u00f3w i miedz w okresie l\u0119gowym, dbanie o czysto\u015b\u0107 lokalnych w\u00f3d oraz ochrona starych drzew dziuplastych to proste dzia\u0142ania, dzi\u0119ki kt\u00f3rym okolice Grabowca wci\u0105\u017c b\u0119d\u0105 mog\u0142y szczyci\u0107 si\u0119 mianem prawdziwego przyrodniczego raju.<\/p>\n\n\n\n

    Dzi\u0119ki wspania\u0142ej pasji fotograficznej mo\u017cemy zatrzyma\u0107 si\u0119 na chwil\u0119 i dostrzec, \u017ce te globalnie cenne skarby natury \u017cyj\u0105 tu\u017c obok nas, na wyci\u0105gni\u0119cie r\u0119ki.<\/p>\n\n\n\n